Strona główna
GeoŚląsk
Geośląsk - Geostanowiska
GeoŚląsk - linki
GeoPolska
GeoŚwiat
O serwisie
Mapa serwisu
 

GeoŚląsk :: Skały płaszczowiny (jednostki) magurskiej

Autor: Ewa WÓJCIK

Budowa geologiczna Karpat fliszowych jest skomplikowana. W obrębie województwa śląskiego występują trzy grupy płaszczowin: brzeżna (łuska Roczyny-Andrychów), średnia (płaszczowina podśląska i płaszczowina śląska), magurska (łuski przedmagurskie i płaszczowina magurska) (Oszczypko i in., 2008). Korelacja głównych strukturalnych jednostek Karpat jest omówiona w pracy Żytko (1999), a zarys historii badań i podstawy stratygrafii paleogenu i neogenu karpackiego przedstawił Ryłko (2004) w dziele "Budowa geologiczna Polski".

Płaszczowina magurska. Jest największą a zarazem najbardziej południową jednostką Karpat zewnętrznych (fliszowych). Jednostka ta na obszarze Karpat biegnie łukiem od Lasu Wiedeńskiego w Austrii, przez Morawy, polskie Beskidy, Słowację i zwężając się w kierunku wschodnim kończy się już w Karpatach Wschodnich.
 
Skały budujące płaszczowinę magurską  w rejonie miejscowości Jeleśnia (powiat żywiecki) można przeglądać w Galerii zdjęć. Ich pozycja stratygraficzna przedstawiona jest na poniższych profilach litologiczno-stratygraficznych, gdzie strefa raczańska zewnętrzna jest odpowiednikiem strefy Siar, a strefa raczańska wewnętrzna strefy raczańskiej wg Oszczypki i in. (2008).
 
Profile litologiczno-stratygraficzne strefy raczańskiej sporządzone na podstawie Szczegółowej mapy geologicznej Polski w skali 1:50 000 arkusz Jeleśnia (Golonka i Wójcik, 1978) oraz pracy Sikora i Żytko (1959) i badań współczesnych.
 


W budowie powierzchniowej płaszczowiny magurskiej główną rolę odgrywają utwory paleogenu, natomiast osady starsze mają mniejsze znaczenie. Najstarsze utwory występujące na badanym obszarze to utwory kredy górnej, rozwinięte w facji warstw inoceramowych (ropianieckich) lub warstw biotytowo-skaleniowych (Sikora i Żytko, 1959; Golonka  i Wójcik, 1978; Ryłko, 2004). W strefie raczańskiej zewnętrznej w obrębie warstw inoceramowych występują wkładki piaskowców zlepieńcowatych z Krzyżowej oraz wkładki piaskowców biotytowych z Jaworzynki. W górnej części profilu zaznacza się przewaga piaskowców z Mutnego (Sikora i Żytko, 1959). W strefie raczańskiej wewnętrznej najniższą częścią warstw inoceramowych są pstre łupki z Cebuli (Golonka i Wójcik, 1978). Ogniwo to przechodzi w piaskowce ze Szczawiny (Żytko i in., 1988).

Ponad warstwami inoceramowymi w strefie raczańskiej zewnętrznej i wewnętrznej występują warstwy pstre eocenu dolnego – formacja łupków z Łabowej  (Ryłko, 2004). Lokalnie w obrębie warstw pstrych (strefa raczańska zewnętrzna) występują soczewy piaskowców ciężkowickich – ogniwo piaskowców ze Skawiec. W strefie raczańskiej zewnętrznej warstwy pstre przykrywają łupki z Zembrzyc zaliczane do warstw podmagurskich (Golonka i Wójcik, 1978). Natomiast w strefie raczańskiej wewnętrznej pstre łupki przechodzą w warstwy hieroglifowe z Grzechyni. W spągu warstw hieroglifowych miejscami pojawiają się wkładki piaskowców pasierbieckich przechodzące lokalnie w piaskowce osieckie. Rzadko w stropowej części warstw hieroglifowych mogą pojawiać się wkładki margli łąckich.
 
Eocen górny wykształcony jest w postaci piaskowców magurskich (warstwy magurskie). Ogniwo to zajmuje największy obszar. W literaturze wydziela się dwie facje: glaukonitowa i mikowa. Pierwszy typ to silnie glaukonitowe piaskowce, nie wykazujące z reguły warstwowania. Powierzchnie spągowe ławic mają hieroglify pochodzenia mechanicznego. Drugi typ to piaskowce, wapniste, zawierające muskowit. Wykazują one warstwowanie faliste. Powierzchnie dolne obfitują w hieroglify prądowe i wleczeniowe (Sikora i Żytko, 1959; Golonka i Wójcik, 1978; Ryłko, 2004).

Utwory oligocenu wykształcone są w postaci warstw nadmagurskich (warstw z Buzdowa).

Patrz także: Galeria zdjęć » Gmina Jeleśnia

Data dodania: 11 stycznia 2010 | Data aktualizacji: 16 stycznia 2010  

  • BURTMAN J., SOKOŁOWSKI S., SIKORA W., ŻYTKO K., 1956: Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski w skali 1:50 000, arkusz Milówka. Wydawnictwo Geologiczne Warszawa.
  • CHODYŃ R., 2002: Budowa geologiczna strefy Siar w rejonie Mutnego na tle profilu litostratygraficznego płaszczowiny magurskiej między Zwardoniem a Suchą Beskidzką (polskie Karpaty fliszowe). Przegląd Geologiczny vol. 50 nr 3: 139-147.
  • GOLONKA J., WÓJCIK A., 1978: Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1:50 000, arkusz Jeleśnia. Wydawnictwo Geologiczne Warszawa.
  • OSZCZYPKO N., ŚLĄCZKA A., ŻYTKO K., 2008:  Regionalizacja tektoniczna Polski — Karpaty zewnętrzne i zapadlisko przedkarpackiePrzegląd Geologiczny, vol. 56, nr 10: 927-935.  
  • RYŁKO W., 2004: Karpaty. [w:] Budowa geologiczna Polski, tom I: Stratygrafia, część 3a: Kenozoik, paleogen, neogen. Państw. Inst. Geol.: 271-323.
  • SIKORA W., ŻYTKO K. 1959: Budowa geologiczna Beskidu Wysokiego na południe od Żywca. Biul. Inst. Geol., 141: 61–204.
  • ŻYTKO K., 1999: Korelacja głównych strukturalnych jednostek Karpat Zachodnich i Wschodnich. Pr. Państw. Inst. Geol., 168: 135-164.
Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie tych plików. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności.
 
geoSILESIA    geoPARK    geoRÓŻNORODNOŚĆ    geoSTANOWISKO    geoTURYSTYKA    geoPARK    geoDIVERSITY    geoSITES    geoTOURISM    geoSILESIA