Strona główna
GeoŚląsk
Geośląsk - Geostanowiska
GeoŚląsk - linki
GeoPolska
GeoŚwiat
O serwisie
Mapa serwisu

Źródła rzeki Wisła

Zestawił: Ryszard CHYBIORZ

Źródła rzeki Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) znajdują się w Województwie Śląskim (powiat cieszyński, gmina Wisła), na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim (fig. 1). Wisła ma trzy potoki źródłowe: główny górny bieg Czarną Wisełkę, Białą Wisełkę i Malinkę. Ich źródła położone są na wysokości 1090-1200 m n.p.m. (Czarna Wisełka), ok. 1080 m n.p.m. (Biała Wisełka) i ok. 945 m n.p.m (Malinka).  Biała i Czarna Wisełka uchodzą do zbiornika retencyjnego Wisła Czarne, zwanym czasem Jeziorem Czerniańskim, od którego płyną pod wspólną nazwą jako Wisełka. Po złączeniu nurtu z potokiem Malinka rzeka płynie już jako Wisła. Wisła jest najdłuższą rzeką Polski i najdłuższą rzeką uchodzącą do Morza Bałtyckiego. Jej długość wynosi 1047 km (fig. 2).
 
Fig. 1  Zlewnia Białej Wisełki, Czarnej Wisełki i Malinki Fig. 2  Najdłuższe rzeki Polski
 
 
Zlewnia Białej Wisełki, Czarnej Wisełki i Malinki położona jest w całości na terenie Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego i jego otuliny, utworzonego rozporządzeniem wojewody bielskiego z dnia 16 czerwca 1998 r. Powierzchnia zlewni wg Rastrowej Mapy Podziału  Hydrograficznego Polski wynosi 53,3 km2.

Doliną Czarnej Wisełki na szczyt Baraniej Góry, a dalej doliną Białej Wisełki do Wisły Czarnego biegnie trasa ścieżki dydaktyczno - przyrodniczej na Baranią Górę. Najwyższa (mniej więcej powyżej poziomicy 950 m n.p.m.) część ścieżki przebiega przez teren rezerwatu przyrody "Barania Góra", utworzonego zarządzeniem Ministra Leśnictwa z dnia 5 listopada 1953 r. Na jego terenie znajdują się źródła Białej i Czarnej Wisełki. Obszar źródliskowy Białej Wisełki, nazywany też "Wantule im. L. Zejsznera", zlokalizowany jest na NW stoku Baraniej Góry, zaś obszar źródliskowy Czarnej Wisełki, nazywany "Wykapy Czarnej Wisełki im. W. Pola i H. Łobarzewskiego", na SW stoku Baraniej Góry i obejmuje liczne małe źródełka w otoczeniu młak i rozlewisk (fig. 1). 

Cieki wodne Białej i Czarnej Wisełki, a także powstałą z ich połączenia Wisełkę do ujścia Malinki oraz ciek samej Malinki (575 - 995 m n.p.m.) obejmuje faunistyczny rezerwat wodny "Wisła", utworzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 czerwca 1959 r. Źródła Malinki, zwanej przez Kazimierza Sosnowskiego Małą Wisełką, są zlokalizowane przy drodze stokowej z Przełęczy Salmopolskiej na  Zielony Kopiec (fig. 1).

Obszar rezerwatu Wisła leży w strefie jednostki śląskiej. Odsłaniają się tu w sposób ciągły górnokredowe utwory tej jednostki: w dolinie Białej Wisełki – pełny profil przejścia fliszowych warstw godulskich górnych w gruboziarniste piaskowce i zlepieńce warstw istebniańskich dolnych, w Czarnej Wisełce – sekwencja dolnych warstw istebniańskich z ławicami żwirowców ilastych, w Malince – warstwy godulskie górne z charakterystycznym wkładem soczewek zlepieńców (zlepieniec z Malinowskiej Skały, fig. 1). Najlepiej dostępne wychodnie zlepieńca z Malinowskiej Skały widoczne są w korycie Wisełki poniżej zbiornika Wisła Nowa Osada, nieopodal Dom Turysty PTTK "Nad Zaporą" przy ul. Czarne 3 (fig. 1).   

W strefie kontaktów warstw o różnej odporności na procesy erozji rzecznej uformowały się w korytach potoków liczne progi wodospadowe, rynny, płyty ześlizgowe i kotły eworsyjne. Progi wodospadowe są założone na odpornych ławicach piaskowcowych, leżących prawie poziomo lub słabo nachylonych wstecznie (obsekwentwnie) w stosunku do biegu potoku. Na potoku Wątrobnym (górny dopływ Białej Wisełki) znajduje się najpiękniejszy zespół naturalnych progów wodnych na terenie Beskidów noszący nazwę "Kaskady Rodła", powstały na spągowych ławicach piaskowców warstw istebniańskich. Mniejsze od nich, ale zróżnicowane formy erozyjne występują w dolinie Czarnej Wisełki rozcinającej dolne warstwy istebniańskie.

Rezerwat Wisła jest dla Karpat zewnętrznych szczególnym przykładem dużego zgrupowania skalnych form erozyjnych, a zwłaszcza progów wodospadowych w różnych stadiach ich ewolucji, uzależnionych ściśle od litologii i przebiegu warstw względem przepływu potoku. Ma on również wartość jako strefa dobrze odsłoniętego profilu warstw godulskich warstwami istebniańskimi jednostki śląskiej oraz znaczenie hydrograficzne z uwagi na występujące tu źródłowe potoki Wisły. 
 
CDN...    

Data dodania: 13 stycznia 2011 | Data aktualizacji: 18 czerwca 2011
 

 
Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie tych plików. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności.
 
geoSILESIA    geoPARK    geoRÓŻNORODNOŚĆ    geoSTANOWISKO    geoTURYSTYKA    geoPARK    geoDIVERSITY    geoSITES    geoTOURISM    geoSILESIA