Strona główna
GeoŚląsk
Geośląsk - Geostanowiska
GeoŚląsk - linki
GeoPolska
GeoŚwiat
O serwisie
Mapa serwisu

Obiekty dziedzictwa poprzemysłowego

Zestawił: Ryszard CHYBIORZ

Województwo śląskie (3,9% powierzchni Polski) posiada niemalże 10% wszystkich obiektów dziedzictwa przemysłowego w Polsce (Nitkiewicz-Jankowska, 2006), z czego tylko część umieszczona jest na liście zabytków techniki (ok. 8%). Są wśród nich obiekty górnicze, hutnicze i hydrotechniczne, bezpośrednio lub pośrednio powiązane z eksploatacją różnych kopalin i wód podziemnych. Niektóre z nich są punktami Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, podziemia Zabytkowej Kopalni Rud Srebronośnych oraz sztolni „Czarnego Pstrąga” w Tarnowskich Górach zostały uznane za pomnik historii Rozporządzeniem Prezydenta RP, Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego “GUIDO” jest punktem kotwicznym Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH), a Hałda Popłuczkowa w Tarnowskich Górach parkiem kulturowym.
 
Obiekty dziedzictwa górniczego, hutniczego i hydrotechnicznego w województwie śląskim (wybrane)

Powiat Miejscowość i rodzaj obiektu Numer
w rejestrze zabytków
BĘDZIN

 Czeladź, elektrownia dawnej kopalni „Saturn”
 - obecnie galeria „Sztuki Współczesnej Elektrownia" *

-
BYTOM  Bytom, zabudowa rejonu głównego dawnej KWK Rozbark XIX/XX A-213/07 z 8.10.2007
 Bytom, wieża wyciągowa szybu „Krystyna” dawnej KWK Szombierki z 1929 r. A-135/04 z 30.12.2004
 CHORZÓW  Chorzów, zespół szybu „Elżbieta” w KWK „Polska” z lat 1911-12   A-1249/81z 7.08.1981
 Chorzów, wieża wyciągowa szybu „Prezydent” w d. KWK „Polska-Wirek” z 1932,
 wraz z kompleksem "Sztygarka" 
 A-228/08 z 24.10.2008
 CIESZYŃSKI  Ustroń Polana, dawna huta „Teresa” z 1837-1870 r.   A-670/91 z 22.11.1991
 Ustroń, budynek administracyjny dawnej huty „Klemens” z 1868 r.
 - obecnie Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego
   
 A- 534/92 z 17.08.1992
 Goleszów - Leszna Górna, pozostałości po dawnej kolei liniowej z XX wieku -
 Ustroń, nieczynny wapiennik z XX wieku -
CZĘSTOCHOWA  Dźbów, hałda po eksploatacji rudy żelaza -
 Gnaszyn, hałda po eksploatacji rudy żelaza -
 CZĘSTOCHOWSKI  Poczesna, hałdy po eksploatacji rudy żelaza -
DĄBROWA GÓRNICZA  Jamki, nieczynne wapienniki -
 Dąbrowa Górnicza, kopalnia ćwiczebna Muzeum Miejskiego „Sztygarka”  
GLIWICKI  Stanice - Górniki, hałdy po kopalni odkrywkowej rudy darniowej żelaza czynnej w XVI i XVII w. -

 KATOWICE
 Katowice, budynek cechowni i łaźni dawnego szybu „Wilson” kopalni „Wieczorek” z 1918 r.
 - obecnia galeria szybu „Wilson” 
-
 Katowice, wieża wodna w KWK „Staszic” z 1908 r.  A-1417/90 z 29.10.1990
 Katowice, zespół zabudowy szybu "Pułaski" z lat 1903-1911  A-1384/89 z 20.03.1989
 Katowice, dawne zabudowania szybu "Alfred" po 1869 r.  A-1228/78 z 19.08.1978
 Katowice, zespół zabudowy szybu "Bartosz" należący do KWK Kleofas-Katowice z lat 1883-1895,
 Muzeum Śląskie (w budowie)
 A-16/99 z 25.05.1999
KŁOBUCKI  Golce, hałda po eksploatacji rudy żelaza -
LUBLINIECKI  Zumpy, hałdy i zagłębienia po dawnej eksploatacji kruszców srebro - ołowiowych i syderytów -
MIKOŁOWSKI  Mokre, nieczynne wapienniki -
MYSŁOWICE  Krasowy, nieczynny wapiennik -
 RUDA ŚLĄSKA
 Ruda Śląska, budynek nadszybowy szybu „Andrzej” w dawnej KWK Błogosławieństwo Boże z 1870 r.  A-1226/78 z 22.03.1978
 Ruda Śląska, zespół zabudowań dawnego szybu "Franciszek" KWK Wawel z końca XIX wieku   A-1324/84 z 29.08.1984
 Ruda Śląska, parowa maszyna wyciągowa na szybie "Jurand" wraz z budynkiem na terenie KWK
 Karol
 A-1095/69 z 12.12.1969
 RYBNICKI  Czernica, zespół szybu wentylacyjnego I "Czernica" (d. Erbreich) z przełomu XIX i XX wieku  A-1318/84 z 16.01.84
 Piece, dawny zespół szybu wentylacyjnego II (dawny Szyb Cecylia) z lat 1909-1910  A-1328/84 z 13.02.1984
 Palowice, wieża gichtowa dawnej huty „Waleska” z XIX wieku  A-599/66 z 17.03.1966
 RYBNIK  Rybnik - Niewiadom, zespół zabudowy dawnej KWK „Ignacy - Hoym”, ob. KWK Rydułtowy-Anna  A-165/05 z 30.12.2005
SIEMIANOWICE ŚLĄSKIE  Siemianowice, dawna Kopalnia Węgla Kamiennego „Michał"
 - obecnie Park Tradycji Górnictwa i Hutnictwa
-
 ŚWIĘTOCHŁOWICE  Świętochłowice, 2 wieże wyciągowe w dawnej KWK Polska z 1889-91 i 1908  A-110/04 z 20.01.2004
 TARNOWSKIE GÓRY  Tarnowskie Góry, kopalnia rud srebronośnych i sztolnia „Czarnego Pstrąga  442 z 26.04.1955
oraz 608/66 z 28.05.1966
 Tarnowskie Góry, hałda popłuczkowa park kulturowy
 Karchowice, stacja wodociągowa „Zawada" z 1927-29   A/1424/91 z 31.05.1991
 Nakło Śląskie, wapienniki czynne do 1959 r. -
 TYCHY  Tychy - Paprocany, zespół huty paprockiej z XVIII-XIX wieku  A-1427/91 z 10.07.1991
 WODZISŁAWSKI  Rydułtowy, budynek wagi z bramami wjazdowymi w zespole czynnej KWK Rydułtowy-Anna  A-1320/84 z 21.02.1984
 Rydułtowy, hałda stożkowa odpadów pokopalnianych „Szarlota" -
 Radlin, zespół zabudowy czynnej kopalni "Marcel" -
 Wodzisław Śląski, górnicza sztolnia ćwiczebna przy PCKU -
 ZABRZE  Zabrze, Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna     A-220/07 z 11.12.2007
 Zabrze, dawny „Dom Kawalera” zbudowany w latach 1915-1924 roku  A-1648/97 z 29.10.1997
 Zabrze, zespół zabudowy KWK Ludwik, wyłączony z eksploatacji w latach 1987-91 A-204/06 z 29.12.2006
 Zabrze, zespół zabudowy Szybu Maciej z pocz. XX wieku  A-164/05 z 30.12.2005
 Zabrze, zabytkowa KWK Guido z 2 poł. XIX i początku XX wieku  A-1342/87 z 26.02.1987
 Zabrze, zabytkowa KWK Królowa Luiza z 2 połowy XIX wieku  A-1539/93 z 20.12.1993
 Zabrze, sztolnia w rejonie dawnego szybu "Wilhelmina" -
 ZAWIERCIAŃSKI  Poręba, wieża wyciągowa do transportu wsadu wielkopiecowego z 1798 r.  A-1211/75 z 25.05.1975
 Blanowice, ruiny wapiennika -
 Rudniki, hałda po czynnej do 1970 r. kopalni rudy żelaznej (syderytów) -
 ŻYWIECKI  Ślemień, ruina pieca hutniczego z  XVIII w.  A-179/77 z 20.09.1977
 Złatna, pozostałości huty szkła z XVIII/XIX w.  A-404/81 z 28.12.1981
 Radziechowy, nieczynny wapiennik -
  
* - pogrubieniem zaznaczono obiekty położone na Szlaku Zabytków Techniki Wojeództwa Śląskiego 

Patrz także:
     ► Muzea geologiczno-górnicze
     ► Galeria zdjęć
 
Źródła danych i więcej informacji:
 Data dodania: wrzesień 2009 | Data aktualizacji: 19 stycznia 2013
 
Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie tych plików. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności.
 
geoSILESIA    geoPARK    geoRÓŻNORODNOŚĆ    geoSTANOWISKO    geoTURYSTYKA    geoPARK    geoDIVERSITY    geoSITES    geoTOURISM    geoSILESIA